De term Sharia wordt helaas vaak onjuist gebruikt en in de media in een negatief daglicht geplaatst. Hierdoor ontstaat het misleidende beeld dat de sharia uitsluitend zou draaien om straffen en het toebrengen van pijn. Dit beeld is onjuist en doet geen recht aan de werkelijkheid. Daarom is het noodzakelijk om te verduidelijken wat de Sharia werkelijk inhoudt. Dit artikel is derhalve bedoeld om te informeren en misverstanden weg te nemen.
Shariah betekent, volgens het klassieke Arabische woordenboek, “de weg” of “het rechte pad” "Toen hebben Wij jou op de (juiste) Weg [Shariah] van de Religie geplaatst; volg die weg dus." [Koran 45:18]
Deze geopenbaarde tekst is begrepen en geïnterpreteerd door de toepassing van de Profeet Mohammed ﷺ zelf, evenals door de Ijtihad (juridische inspanning) van geleerden door de eeuwen heen.
In een meer specifieke betekenis verwijst Shariah naar wetgeving. Allah, de Almachtige, zegt: "Voor ieder van jullie hebben Wij een wet [Shariah] en een weg [methode] voorgeschreven." [Koran 5:48]
Vanuit dit perspectief omvat de Shariah alle aangelegenheden die te maken hebben met geloof, aanbidding, zakelijke transacties, politiek, omgangsvormen en sociale relaties, waarbij religieuze leiding is gegeven aan de mens met betrekking tot geloof en masa’il (juridische bepalingen over verschillende kwesties).
Voorzichtigheid van moslimjuristen
Moslimjuristen geven fatwa’s als antwoord op vragen en juridische uitspraken voor menselijke handelingen. Deze zijn gebaseerd op religieuze teksten, uitgebreide Hadith-literatuur, Tafsir (Koranverklaringen) en hun diepgaande kennis van de Arabische taal. Ze streven ernaar de teksten te begrijpen én trouw te blijven aan de geest van de Shariah. Het is daarom van groot belang dat dit wordt uitgevoerd door hooggekwalificeerde geleerden.
Daarom hebben moslimgeleerden in de wetenschap van de beginselen van jurisprudentie (Usul al-Fiqh) een systeem van hogere doelen ontwikkeld dat overeenkomt met de doeleinden en doelen die de Islam aan de mensheid wil overbrengen en om de geest van de Shariah te behouden. Dit systeem wordt Maqasid genoemd.
Maqasid (doelen) van de Shari’ah
De Maqasid van de Islamitische wet zijn de doelen of principes achter de regels van de Shariah. Over het algemeen is de Shariah bedoeld om het welzijn van het individu en de gemeenschap te beschermen en te verbeteren. Allah zegt in de Koran: "Wij hebben jou slechts als een Barmhartigheid voor de werelden gezonden" (21:107).
Moslimgeleerden zijn het eens geworden over vijf hoofdprincipes van de Sharia:
-
Behoud van het leven (Nafs)
-
Behoud van de rede (Aql)
-
Behoud van religie (Deen)
-
Behoud van eigendom / rijkdom (Ma’al)
-
Behoud van afstamming / nageslacht (Nasab)
Alle regels en wetten die je kunt tegenkomen in de Sharia zijn erop afgestemd om deze vijf essentiële zaken te beschermen en te waarborgen. Deze doelstellingen van de Shariah zijn afgeleid uit verschillende verzen van de Koran en overleveringen van de Hadieth.
Abû Ishâq ash-Shâtibî speelde een belangrijke rol in de categorisering van deze universele doelen in zijn boek Al-Muwafaqat fi Usul al-Ahkam.
De vijf hogere doelen van de Islam toegelicht
Volgens Imam Abu Hamid al-Ghazali wordt alles wat het welzijn van de mens bevordert beschouwd als een maslaha (belang), terwijl alles wat dit ondermijnt als schadelijk geldt en bestreden moet worden.
-
Behoud van religie
Religie is de som van geloofsovertuigingen, rituelen en regels die door Allah ﷻ zijn voorgeschreven om zowel de relatie van de mens met zijn Schepper als de onderlinge relaties tussen mensen te reguleren. De Allerhoogste heeft door deze bepalingen beoogd de religie te vestigen en in de harten van de mensen te verankeren, zodat zij deze volgen. Zie bijvoorbeeld Koran, Al-Imran 3:19 en 3:85. -
Behoud van het leven / zelf
Het is door het leven dat de mens in staat is om alle voorzieningen en principes van Allahﷻ te behouden en te beschermen. Daarom heeft de Islam de ziel niet alleen beschermd tegen doding of verspilling, maar ook een reeks regels opgesteld om het welzijn ervan te waarborgen, zowel spiritueel als lichamelijk. Deze regels zorgen ervoor dat de levensbehoeften van de mens worden veiliggesteld zoals:
-voedsel
-huwelijk
-onderdak
-drank
-kleding
Daarnaast legt de Shariah beperkingen op die schadelijke bezigheden of afleidingen van het zelf verbieden. Zie bijvoorbeeld Koran Baqara 2:178 en An’am 6:33.
-
Behoud van de rede
Allah ﷻ heeft ons opgedragen ons verstand te bewaren en heeft alles verboden wat het zou kunnen aantasten, zoals giftige middelen en alcohol. Allahﷻ heeft de mens daarmee onderscheiden van alle andere schepselen door hem het vermogen van het verstand te schenken. Dit vermogen stelt de mens in staat om onderscheid te maken, keuzes te maken en de uitdagingen van het leven op te lossen.
Omdat Allah ﷻ de mens tot Zijn vertegenwoordiger op aarde heeft gemaakt, is het behouden en ontwikkelen van het verstand van essentieel belang. Het vormt namelijk de basis voor de verantwoordelijkheden en taken die de mens als opvolger op aarde vervult. Zie bijvoorbeeld Koran Maida 5:90.
-
Behoud van nakomelingen / afstamming Om het nageslacht van de mens te behouden, heeft de Shari’ah huwelijk en voortplanting toegestaan. Ter bescherming daarvan heeft de Shari’ah overspel verboden en een juridische straf (ḥadd) gesteld voor wie dit begaat. Daarnaast kent de Shari’ah een straf (ḥadd al-qazf) voor wie iemand onterecht van overspel beschuldigt.
Dit onderstreept het belang van het beschermen van de afstamming en de zuiverheid van het nageslacht, zodat de identiteit van ouders en kinderen niet wordt verwrongen of onbekend blijft. Zie bijvoorbeeld Koran Isra 17:32 en Nur 24:2.
-
Behoud van rijkdom / eigendom
Ter bescherming van het bezit heeft de Shariah diefstal, bedrog, verraad en het onrechtmatig toe-eigenen van andermans rijkdom verboden en hiervoor sancties vastgesteld. Daarnaast bevordert de Shariah eerlijk handelen en ontmoedigt het verspillen van geld. Zie bijvoorbeeld koran Baqara 2: 188 en 275-276 en Nisa 4:2.
Maqasid-categorieën
Om deze vijf essentiële zaken te beschermen en te waarborgen, heeft de Sharia bepaalde gradaties genoemd en elke gradatie heeft een bepaalde waarde.
Geleerden verdelen Maqasid in drie niveaus:
-
Essentieel (daruriyat): de vijf hierboven beschreven doelen; cruciaal voor overleving en welzijn.
-
Noodzakelijk (hajiyat): zaken zoals huwelijk, handel, vervoer; minder vitaal maar gewenst.
-
Verfraaiend (tahsiniyat): luxes zoals parfum en mooie kleding; niet essentieel, maar aanbevolen.
Sharia = Barmhartigheid en rechtvaardigheid
Alle Sharia-regels zijn bedoeld om barmhartigheid en rechtvaardigheid te brengen. Moeilijkheden in rituelen zijn bedoeld voor het welzijn van de gelovigen en mogen niet onredelijk zwaar zijn, zoals bevestigd in Hadith waarin de Profeet ﷺ het overmatig strenge praktijken afkeurt.
Juridische principes om de Maqasid te bereiken (Qawa’id Fiqhiyya)
Enkele belangrijke principes:
-
Schade moet worden verwijderd
-
Moeilijkheid brengt gemak
-
Noodzaak legitimeert verboden
-
Nood is proportioneel
-
Voorkom schade vóór het nastreven van voordeel
-
Schade moet worden verwijderd
-
Schade mag niet door andere schade worden verwijderd
-
Individuele schade is draaglijk als het gemeenschapsbelang beschermt
Deze principes laten zien hoe Shariah-systemen en regels zijn ontwikkeld om de hogere doelen van de Islam in praktijk te brengen.
Voorkomen is beter dan genezen Sharia
De Shari’ah is zeer zorgvuldig en functioneert als een systeem dat problemen wil voorkomen en waar nodig ook geneest. Westerse rechtsstelsels zijn gebaseerd op de Verlichting en het klassieke liberalisme en richten zich vaak pas op genezen of straffen nadat een misdrijf heeft plaatsgevonden. Hieronder volgt een voorbeeld ter verduidelijking.
Voorbeeld
Stel je voor dat een vliegtuig één keer in de duizend neerstort. Die ene keer is zo rampzalig dat de 999 keren dat alles goed gaat, er nauwelijks toe doen. Zo moet je ook de wegen naar overspel zorgvuldig afsluiten, want de gevolgen zijn te groot om het risico te nemen.
Daarom is het essentieel dit van tevoren te voorkomen. Het is niet alleen een ernstige zonde, maar het ontwricht meerdere gezinnen, beschadigt kinderen emotioneel en psychisch, zet relaties onder druk en leidt vaak tot langdurige sociale en financiële problemen.
Sharia een volmaakt systeem
Uit het voorgaande blijkt dat de Sharia niets is om te vrezen. Het is een perfect en zorgvuldig systeem dat de maatschappij gezond houdt en beschermt.
Wa Allāhu ‘Alam