Dua, Dhikr en Salawat

Drie vormen van gedenking

De termen dua, dhikr en salawat worden soms door elkaar gebruikt, maar verwijzen naar verschillende vormen van contact met Allah. Het begrijpen van het onderscheid helpt je om elk bewuster te beoefenen.

Dua: het persoonlijke gesprek met Allah

Dua is de meest persoonlijke vorm van aanbidding. Je richt je tot Allah met een verzoek, een klacht, een dankwoord of een smeekbede om leiding. De Profeet Mohammed ﷺ noemde dua "de essentie van aanbidding" (At-Tirmidhi) en zelfs "aanbidding zelf" (Abu Dawud). Er zijn overgeleverde smeekbeden voor specifieke momenten (bij het eten, bij het reizen, bij het betreden van de moskee, bij regen, bij ziekte), en er is de vrije dua: een open gesprek met Allah in je eigen woorden. Beide vormen zijn waardevol. De overgeleverde smeekbeden bieden structuur en zekerheid; de vrije dua biedt ruimte voor wat je op dat moment bezighoudt.

Dhikr: het gedenken van Allah

Dhikr is het herhalen van korte formules die Allah gedenken en verheerlijken. "Subhan Allah" (Glorie zij Allah), "Alhamdulillah" (Alle lof zij Allah), "Allahu Akbar" (Allah is de Grootste), "La ilaha illallah" (Er is geen god dan Allah). De Koran zegt: "Gedenk Allah veel" (Al-Ahzab, 41). De ochtend- en avondadhkar zijn vaste verzamelingen van deze formules die de Profeet Mohammed ﷺ dagelijks uitsprak. Ze worden na het fajr-gebed (ochtend) en na het asr-gebed (avond) gereciteerd en duren elk slechts een paar minuten. Veel moslims ervaren het als een anker in hun dag: een moment van bewuste aanwezigheid bij Allah.

Wist je dat? De ochtend- en avondadhkar zijn geen vast gebed maar een verzameling korte zinnen die elk een specifiek aantal keer worden herhaald. Sommige worden 3 keer gezegd, andere 10 keer, weer andere 100 keer. Het totaal duurt 5 tot 15 minuten, afhankelijk van het tempo. Veel moslims gebruiken een tasbeeh (gebedsketting) of hun vingers om bij te houden.

Salawat: zegeningen over de Profeet ﷺ

Salawat is het uitspreken van zegeningen over de Profeet Mohammed ﷺ. De bekendste formule is "Allahumma salli 'ala Muhammad" (O Allah, zegen Muhammad). De Koran draagt dit expliciet op: "Allah en Zijn engelen zenden zegeningen over de Profeet. O jullie die geloven, zend ook zegeningen over hem en begroet hem met vrede" (Al-Ahzab, 56). Salawat wordt beschouwd als een manier om dichter bij de Profeet ﷺ te komen en om de eigen smeekbeden verhoord te krijgen. De Dalail al-Khayrat is de meest uitgebreide en beroemdste verzameling salawat ter wereld.

Welke boeken bieden we?

Litanie van Imam An-Nawawi

Imam Yahya An-Nawawi (1233–1277) is een van de meest gerespecteerde geleerden in de soennitische islam, vooral bekend van zijn Hadith-verzameling "Veertig Hadith van An-Nawawi" en zijn commentaar op Sahih Muslim. Zijn Litanie (wird) is een gestructureerde dagelijkse dhikr-praktijk: een verzameling smeekbeden en gedenkingen die je in een vaste volgorde reciteert. Het boek bevat de Arabische tekst, transliteratie en Nederlandse vertaling. Het is een ideale structuur voor wie een dagelijkse dhikr-gewoonte wil opbouwen maar niet weet waar te beginnen.

Dalail al-Khayrat

De Dalail al-Khayrat ("Wegwijzer naar het goede") is samengesteld door Imam Muhammad al-Jazuli in het 15e-eeuwse Marokko. Het is de meest verspreide en meest gereciteerde verzameling salawat in de soennitische wereld, na de Koran het meest gekopieerde islamitische manuscript in de geschiedenis. Het werk is verdeeld in zeven delen (hizbs), één voor elke dag van de week. Elke hizb bevat tientallen variaties van salawat over de Profeet Mohammed ﷺ, elk met een eigen nuance en schoonheid. Onze editie is een luxe hardcover met Arabische tekst en transliteratie.

Goed om te weten Imam Al-Jazuli schreef de Dalail al-Khayrat nadat hij volgens de overlevering een meisje ontmoette dat, door haar liefde voor de Profeet ﷺ, water uit een droge put deed opwellen. Die ontmoeting inspireerde hem om de meest volledige verzameling salawat samen te stellen die ooit was geschreven. Het werk verspreidde zich binnen een eeuw van Marokko naar de hele islamitische wereld.

De 99 Schone Namen van Allah (Asma ul-Husna)

Allah heeft 99 Schone Namen, elk verwijzend naar een eigenschap: Ar-Rahman (de Erbarmer), Al-'Alim (de Alwetende), As-Sabur (de Geduldige). De Profeet Mohammed ﷺ zei: "Allah heeft 99 namen. Wie ze onthoudt, zal het Paradijs binnengaan" (Bukhari). "Onthouden" betekent hier niet alleen memoriseren, maar begrijpen, reflecteren en ernaar handelen. Het boek in deze collectie behandelt alle 99 namen met uitleg, reflectie en verwijzingen naar Koran en Sunnah. Het is zowel een dhikr-hulpmiddel als een verdiepingswerk over wie Allah is.

Welk boek past bij jou?

• Je wilt een dagelijkse dhikr-gewoonte opbouwen → De Litanie van An-Nawawi. Gestructureerd, beknopt, dagelijks te gebruiken.
• Je wilt salawat reciteren over de Profeet ﷺ → De Dalail al-Khayrat. Verdeel het over 7 dagen of lees het op vrijdag.
• Je wilt de Namen van Allah leren kennen en begrijpen → De 99 Schone Namen. Reflecteer op één naam per dag en je hebt materiaal voor ruim drie maanden.
• Je zoekt smeekbeden voor specifieke momenten → De Litanie van An-Nawawi bevat ook smeekbeden voor verschillende gelegenheden. Voor een uitgebreidere pocket-verzameling is "Hisn al-Muslim" (Fort van de Moslim) een aanrader die bij andere winkels verkrijgbaar is.

Alle titels maken deel uit van onze collectie islamitische boeken. Wie zich wil verdiepen in het karakter en het leven van de Profeet Mohammed ﷺ, aan wie de salawat zijn gericht, vindt die titels bij De Profeet Mohammed ﷺ.

Veelgestelde vragen

Wanneer lees je de ochtend- en avondadhkar?

De ochtendadhkar worden gelezen na het fajr-gebed (of na zonsopgang), de avondadhkar na het asr-gebed (of na zonsondergang). Er is enige flexibiliteit in het exacte tijdstip. Het totaal duurt 5 tot 15 minuten. Veel moslims maken er een vaste gewoonte van, net als tanden poetsen: het kost weinig tijd maar het effect op je dag is merkbaar.

Moet ik Arabisch kennen om deze boeken te gebruiken?

Nee. Alle boeken bevatten transliteratie (uitspraakhulp in Latijns schrift) naast de Arabische tekst. Je kunt de dhikr en smeekbeden uitspreken zonder Arabische letters te kennen. Een Nederlandse vertaling is ook opgenomen, zodat je begrijpt wat je zegt. Het reciteren in het Arabisch heeft de voorkeur in de islamitische traditie, maar de transliteratie maakt het toegankelijk voor iedereen.

Wat is het verschil tussen dua en dhikr?

Dua is een verzoek: je vraagt Allah om iets (hulp, vergeving, leiding). Dhikr is gedenking: je herhaalt formules die Allah verheerlijken zonder een specifiek verzoek. In de praktijk lopen ze door elkaar heen. De ochtendadhkar bevatten zowel dhikr-formules als smeekbeden. Maar de intentie verschilt: bij dua richt je je op je behoefte, bij dhikr op Allah's grootheid.

Wat is de Dalail al-Khayrat precies?

Een verzameling salawat (zegeningen over de Profeet Mohammed ﷺ) samengesteld door Imam Al-Jazuli in de 15e eeuw in Marokko. Het is verdeeld in 7 hizbs, één voor elke dag van de week. Elke hizb bevat tientallen salawat-formules. Het is na de Koran het meest gekopieerde islamitische manuscript in de geschiedenis en wordt tot op de dag van vandaag dagelijks gereciteerd door miljoenen moslims wereldwijd.

Hoe gebruik ik de 99 Namen van Allah?

Er zijn meerdere manieren. Je kunt ze memoriseren als dhikr. Je kunt één naam per dag bestuderen en erop reflecteren. Je kunt een specifieke naam gebruiken in je smeekbede (bijvoorbeeld "Ya Shafi" (O Genezer) bij ziekte). Het boek in deze collectie biedt bij elke naam uitleg en reflectiepunten die je helpen de betekenis te internaliseren.

Zijn er ook kinderboeken over dua?

In deze collectie niet specifiek. In onze islamitische kinderboeken zijn er titels die kinderen op speelse wijze korte smeekbeden aanleren. Voor dagelijks gebruik zijn de pocket-boekjes van Hisn al-Muslim (Fort van de Moslim) ook populair bij jongeren.

Kan ik dua in het Nederlands doen?

Ja. Vrije smeekbeden (dua) mogen in elke taal. De Profeet Mohammed ﷺ moedigde moslims aan om Allah in hun eigen woorden aan te roepen. De overgeleverde smeekbeden worden bij voorkeur in het Arabisch gereciteerd (met transliteratie als hulpmiddel), maar het begrijpen van de betekenis is minstens zo belangrijk als de taal.

Hoeveel tijd kost dagelijkse dhikr?

De ochtend- en avondadhkar kosten elk 5 tot 15 minuten, afhankelijk van je tempo. De Litanie van An-Nawawi kost ongeveer 10 minuten. De Dalail al-Khayrat (per dag één hizb) kost 15 tot 30 minuten. Je kunt klein beginnen en geleidelijk uitbreiden. Regelmatigheid is belangrijker dan lengte.