Zamzam water is het water uit de bron die naast de Ka'aba ligt, in de Masjid al-Haram in Mekka. Het is het meest gedronken water binnen de islamitische traditie en hoort onlosmakelijk bij de Hadj en de Oemrah. Miljoenen pelgrims drinken er jaarlijks van en nemen het mee naar huis.
Toch weten veel mensen die het kopen niet precies waar het vandaan komt, waarom het schaars is en hoe je echt zamzam water onderscheidt van een imitatie. In dit artikel lees je het verhaal achter de bron, wat de overleveringen erover zeggen, waarom het aanbod buiten Saoedi-Arabië beperkt is en waar je op kunt letten bij aanschaf.
Waar komt zamzam water vandaan?
Volgens de islamitische overlevering ontstond de bron in de tijd van profeet Ibrahim. Hij liet zijn vrouw Hajar en hun zoon Ismail achter in een onbewoonde vallei. Toen het water op raakte, liep Hajar zeven keer heen en weer tussen de heuvels Safa en Marwa op zoek naar hulp.
In de overlevering wordt verteld dat er daarna water opwelde bij de voeten van Ismail. Hajar probeerde het water in te dammen zodat het niet zou wegstromen. Aan die handeling wordt de naam ontleend: zamzam wordt in verband gebracht met het samenbrengen of tot staan brengen van water.
De tocht tussen Safa en Marwa is tot op vandaag onderdeel van de Hadj en de Oemrah. Wie die rituelen verricht, loopt letterlijk dezelfde route. Dat maakt zamzam water voor veel mensen niet alleen een product maar een tastbare herinnering aan die reis.
Wat zeggen de overleveringen over zamzam?
De bekendste overlevering over zamzam is kort en wordt vaak geciteerd: het water van zamzam is voor datgene waarvoor het gedronken wordt. Deze uitspraak wordt toegeschreven aan de Profeet Mohammed ﷺ en is opgenomen in de verzameling van Ibn Majah.
Het verhaal van Hajar en het ontstaan van de bron is uitgebreid opgenomen in de Sahih van al-Bukhari, in het hoofdstuk over de profeten. Daar wordt ook beschreven hoe de engel Djibriel de plek aanwees waar het water opwelde.
Over de precieze betekenis en toepassing van deze overleveringen bestaan verschillende opvattingen onder geleerden. Dit artikel geeft ze weer zoals ze zijn overgeleverd, zonder er een eigen uitleg aan te verbinden.
De bron in de Masjid al-Haram
De zamzambron ligt op enkele tientallen meters van de Ka'aba, binnen de Masjid al-Haram. De put zelf is tegenwoordig niet meer vrij toegankelijk voor bezoekers; het water wordt via een gereguleerd systeem opgepompt, gefilterd en verspreid over tapkranen en koelers in de moskee en in de Masjid an-Nabawi in Medina.
De bron geeft al eeuwenlang onafgebroken water. Het beheer ligt bij de Saoedische autoriteiten, die zowel de winning als de export strikt reguleren. Die regulering is precies de reden dat echt zamzam water buiten Saoedi-Arabië beperkt beschikbaar is.
Waarom echt zamzam water schaars is
Zamzam water wordt niet vrij geëxporteerd. Pelgrims mogen een beperkte hoeveelheid meenemen, en commerciële uitvoer is aan vergunningen gebonden. Tegelijk is de vraag wereldwijd groot, zeker in landen met een grote moslimgemeenschap.
Die combinatie van beperkt aanbod en hoge vraag heeft geleid tot een markt waarin ook nagemaakt water wordt verkocht. Verpakkingen worden nagebootst en de imitaties zijn in de loop der jaren professioneler geworden. Dat is geen reden om zamzam water te mijden, maar wel om te letten op waar je het koopt.
Hoe herken je echt zamzam water?
Er bestaat geen keurmerk dat een consument thuis kan controleren. Wel zijn er een paar signalen die samen een betrouwbaar beeld geven:
- De herkomst is te herleiden. Een verkoper die kan uitleggen via welke route het water is ingevoerd, geeft meer zekerheid dan een aanbieder zonder toelichting.
- De prijs is realistisch. Zamzam water is duur om te vervoeren. Een aanbod dat opvallend goedkoop is, verdient extra aandacht.
- De verpakking is verzegeld en onbeschadigd. Losse flessen zonder verzegeling zijn moeilijk te controleren.
- De aanbieder is vindbaar en aanspreekbaar. Een gevestigde winkel met een adres en klantcontact biedt verhaal als er iets niet klopt.
Het meest genoemde advies blijft: koop bij een partij die je kent of die aantoonbaar bestaat. Dat is geen garantie, maar het verkleint het risico aanzienlijk. Het aanbod van Islamwereld staat in de collectie zamzam water, in een verpakking van 1 liter en van 5 liter.
Zamzam water tijdens de Hadj en de Oemrah
Voor pelgrims is zamzam water geen aparte aankoop maar een vast onderdeel van de reis. In de Masjid al-Haram staan koelers en tapkranen verspreid door de moskee, zodat bezoekers er tijdens het verblijf van kunnen drinken. Hetzelfde geldt voor de Masjid an-Nabawi in Medina, waar het water naartoe wordt vervoerd.
De sa'i, het lopen tussen Safa en Marwa, verwijst rechtstreeks naar de zoektocht van Hajar die aan het ontstaan van de bron voorafging. Pelgrims leggen die afstand zeven keer af. Het drinken van zamzam water wordt door velen aan het einde van dat ritueel gedaan, al verschilt de invulling per persoon en per groep.
Veel pelgrims nemen na afloop water mee terug om te delen met familie en buren. Dat is voor een deel van de mensen die het in Nederland kopen ook de aanleiding: ze kennen het van een eigen reis of van iemand die er is geweest.
Wat zit er in zamzam water?
Zamzam water is grondwater en bevat daardoor opgeloste mineralen, net als ander bronwater. In analyses worden onder meer calcium, magnesium en natrium aangetroffen. De precieze samenstelling varieert per meting en per bemonsteringsmoment, zoals bij elke natuurlijke bron.
Het water wordt door de beherende instantie gefilterd en gecontroleerd voordat het wordt gedistribueerd. Wat opvalt in beschrijvingen is dat het water helder blijft en een licht andere smaak heeft dan gewoon bronwater, wat wordt toegeschreven aan het mineraalgehalte.
Zamzam water is geen medicijn en geen vervanging voor medische zorg. Over eventuele bijzondere eigenschappen bestaan uiteenlopende opvattingen; dit artikel doet daar geen uitspraak over en beperkt zich tot wat over de herkomst en samenstelling bekend is.
Zamzam water bewaren en meenemen
Zamzam water heeft geen bijzondere bewaarcondities nodig. Een koele, donkere plek en een goed gesloten dop volstaan, net als bij ander bronwater. Veel mensen bewaren een grotere verpakking thuis en gieten kleinere flesjes af voor dagelijks gebruik.
Wie zelf naar Mekka gaat en water wil meenemen: luchtvaartmaatschappijen hanteren eigen regels voor het vervoeren van zamzam water in ruimbagage, en die regels verschillen per maatschappij en per luchthaven. Controleer dat vooraf bij je vervoerder, want de hoeveelheden en verpakkingseisen wisselen.
Zamzam water in huis
Zamzam water wordt in veel gezinnen bewaard voor bijzondere momenten: bij het verbreken van het vasten in de Ramadan, bij een geboorte, of om te delen met familie na een Hadj of Oemrah. Het wordt ook regelmatig cadeau gegeven, vaak samen met dadels.
Dat past in een bredere traditie van producten die aan de sunnah worden verbonden. Wat daar allemaal onder valt lees je in Soennah producten: wat zijn het en welke zijn er?
Kort samengevat
Zamzam water komt uit een bron naast de Ka'aba in Mekka, die volgens de overlevering ontstond toen Hajar zocht naar water voor haar zoon Ismail. De winning en export worden streng gereguleerd, waardoor het aanbod buiten Saoedi-Arabië beperkt is en er ook imitaties in omloop zijn.
Bij aanschaf zijn herkomst, prijs, verzegeling en de vindbaarheid van de verkoper de bruikbaarste aanknopingspunten. Wat er op dit moment leverbaar is, staat bij zamzam water.
